Παθήσεις Χοληδόχου Κύστης και Χοληφόρων

Η χοληδόχος κύστη και τα χοληφόρα αποτελούν μέρος του γαστρεντερικού συστήματος και συνδέονται κυρίως με το ήπαρ. Σε γενικές γραμμές, σχετίζονται με την αποβολή διαφόρων ουσιών μέσω του γαστρεντερικού συστήματος, καθώς και με τη διαχείριση ενζύμων που εμπλέκονται στην πέψη (κυρίως των λιπιδίων) των τροφών.

Ανατομία: Το σύστημα των χοληφόρων είναι ένα δίκτυο σωλήνων εντός του ήπατος, μέσω του οποίου ρέει ένα υγρό που παράγεται από το ήπαρ και ονομάζεται χολή. Το σύστημα αυτό καταλήγει στο δωδεκαδάκτυλο, μετά το στομάχι, σε ένα σημείο όπου καταλήγει και ένας ακόμα πόρος από το πάγκρεας.

Η χοληδόχος κύστη είναι ένας σάκος σχήματος αχλαδιού, κολλημένος στην κάτω επιφάνεια του ήπατος. Τα μέρη της είναι ο πυθμένας, το σώμα, η χοάνη και ο αυχένας. Έχει χωρητικότητα 30 – 50 ml και μήκος 7 – 10 cm.

Αξίζει να αναφέρουμε πως η «φυσιολογική» ανατομία των παραπάνω δομών αφορά μόνο το 1/3 των ανθρώπων, καθώς στα υπόλοιπα 2/3 εμφανίζονται διάφορες παραλλαγές, τις οποίες ένας έμπειρος χειρουργός θα πρέπει να γνωρίζει και να αναμένει.

Παθήσεις: Οι παθήσεις που σχετίζονται με τη χοληδόχο κύστη και τα χοληφόρα περιλαμβάνουν λοιμώξεις, όγκους, κακώσεις, διάφορα αυτοάνοσα νοσήματα, λιθιάσεις κ.α. Από αυτές, η πιο συχνή περίπτωση που μπορεί να οδηγήσει έναν ασθενή να απευθυνθεί σε εξειδικευμένο χειρουργό είναι η χολολιθίαση.

Η χολολιθίαση είναι η ύπαρξη λίθου/ων (πέτρες) εντός της χοληδόχου κύστης. Η ταυτόχρονη ύπαρξη φλεγμονής, λόγω των λίθων, χαρακτηρίζεται ως λιθιασική χολοκυστίτιδα. Η φλεγμονή της χοληδόχου κύστης που δεν σχετίζεται με λίθους ή λάσπη ονομάζεται αλιθιασική χολοκυστίτιδα (αρκετά σπάνια κατάσταση), ενώ η ύπαρξη λίθων εντός των πόρων ονομάζεται χοληδοχολιθίαση.

Η χολοκυστίτιδα λόγω λίθων ή/και λάσπης εντός της χοληδόχου κύστης είναι μία πολύ συχνή κατάσταση, η οποία σχετίζεται με παράγοντες όπως:

• Ηλικία

• Φύλο (γυναίκες 1:3)

• Φυλή

• Παχυσαρκία

• Εγκυμοσύνη

• Διατροφή

• Χειρουργικές επεμβάσεις (εκτομή τελικού ειλεού, γαστρεκτομές κ.α.)

• Διάφορα νοσήματα (αναιμίες, ν. Crohn κ.α.)

Στο 1/3 των περιπτώσεων η χολολιθίαση είναι ασυμπτωματική και ο ασθενής την ανακαλύπτει στον τακτικό του έλεγχο ή τυχαία. Στα 2/3 των περιπτώσεων θα εμφανιστούν συμπτώματα λόγω απόφραξης του αυχένα της κύστης.

Η τυπική εικόνα της οξείας χολοκυστίτιδας λόγω λίθων είναι ο αιφνίδιος, ισχυρός, νυχτερινός πόνος, κάτω από τα δεξιά πλευρά ή στο επιγάστριο, μετά από «βαρύ» γεύμα. Ο πόνος αυτός μπορεί να έχει αντανάκλαση στη δεξιά ωμοπλάτη, να συνοδεύεται από ναυτία ή/και έμετο και διαρκεί συνήθως 1 – 5 ώρες. Οι ασθενείς που εμφανίζουν αυτή την τυπική κλινική εικόνα, στο 90% των περιπτώσεων, βλέπουν τα συμπτώματα να εξαφανίζονται μετά από τη χειρουργική αντιμετώπιση.

Ένα ποσοστό ασθενών εμφανίζει μη τυπική εικόνα, όπως ήπιο πόνο σχετιζόμενο με γεύματα, έρυγες, μετεωρισμό κ.α. Σε αυτούς τους ασθενείς, ακόμα και αν υπάρχει λίθος στη χοληδόχο κύστη, θα πρέπει να διενεργηθεί ο απαραίτητος έλεγχος πριν οδηγηθεί ο ασθενής στο χειρουργείο, ώστε να αποκλειστούν άλλες πιθανές διαγνώσεις που μπορεί να σχετίζονται ή να ευθύνονται για τα συμπτώματα αυτά, όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ), το έλκος στομάχου, διάφορες ηπατοπάθειες, το έμφραγμα μυοκαρδίου, η νεφρολιθίαση κ.α.

Μια άλλη συχνή αιτία χολοκυστοπάθειας είναι οι πολύποδες της χοληδόχου κύστης. Σε αυτή την περίπτωση η αντιμετώπιση θα εξαρτηθεί από την ύπαρξη ή μη συμπτωμάτων, από τον αριθμό και το μέγεθος του/των πολυπόδων, το κληρονομικό ιστορικό κ.α.

Διάγνωση: Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στο ιστορικό και την κλινική εξέταση και θα επιβεβαιωθεί με αιματολογικές εξετάσεις, βιοχημικές εξετάσεις ελέγχου δεικτών φλεγμονής και ηπατικής λειτουργίας, καθώς και με απεικονιστικό έλεγχο, όπως υπέρηχο (U/S) και πιθανόν μαγνητική χολαγγειογραφία (MRCP).

Αντιμετώπιση: Η αντιμετώπιση της συμπτωματικής χολολιθίασης είναι σχεδόν πάντα χειρουργική αφαίρεση. Η επέμβαση πρέπει να γίνεται είτε τις πρώτες 24 ώρες από την έναρξη των συμπτωμάτων είτε μετά από 6 – 8 εβδομάδες από τη συντηρητική αντιμετώπιση.

Η χειρουργική αντιμετώπιση, τις τελευταίες δεκαετίες, είναι η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή και τα τελευταία χρόνια και η ρομποτική χολοκυστεκτομή, χωρίς όμως (πλην κάποιων ιδιαιτέρων περιπτώσεων) να έχει δείξει σαφή πλεονεκτήματα έναντι της λαπαροσκοπικής αντιμετώπισης.

Παράγοντες που καθορίζουν την απόφαση για χειρουργική επέμβαση είναι η συνοσηρότητα του ασθενούς (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης, αιμοκαθαιρόμενοι), εγκυμοσύνη, λήψη φαρμάκων (αντιπηκτικών, ενέσεις αδυνατίσματος κ.α.), εμφάνιση επιπλοκών όπως η χολαγγειίτιδα/χοληδοχολιθίαση, η παγκρεατίτιδα, η ρήξη της χοληδόχου κύστης/περιτονίτιδα, κοινωνικοί λόγοι κ.α.